قنوت

مرکز توزیع و نشر محتوای نماز

قنوت

مرکز توزیع و نشر محتوای نماز

قنوت

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج

حدیث هفته:
الصَّلاهُ تَسوَدُّ وَجه الشَّیطان
نماز چهره شیطان را سیاه می کند.

نهج الفصاحه، ص ۳۹۶

صلوات

آخرین نظرات
  • ۳۰ فروردين ۹۷، ۱۱:۰۳ - گرافیست ارشد
    سپاسس
نویسندگان

پرسش و پاسخ نماز 2

يكشنبه, ۷ آبان ۱۳۹۶، ۱۱:۱۶ ب.ظ

888888


چرا شکستن نماز از روی اختیار جایز نیست ؟

نماز یک امر واجب است ووقتی چیزی از دیدگاه خداوند منان برای انسان واجب گردید کنایه از اهمیت آن است وآنچه از نظر خداوند دارای اهمیت است حفظ حرمت واجب است واز آنجا که شکستن نماز بدون هیچ عذر وبرای هیچ کار مهمی هتک حرمت  وبی احترامی به دستور خدا تلقی می گردد حرام است وگناه دارد واین غیر از آن است که انسان برای کار مهمی نماز را بشکند که در آن صورت چون بی احترامی به نماز صورت نگرفته جایز است


اگر خونریزى از دهان یا بینى از اول وقت نماز تا نزدیک آخر آن ادامه داشته باشد، نماز چه حکمى دارد؟

اگر تطهیر بدن ممکن نباشد و بترسد وقت نماز فوت شود، نماز را در همان حالت بخواند

توضیح المسائل (محشى - امام خمینى)    ج‏1  ص   437   


با لاکی که دختر ها روی ناخن می زنند وضو صحیح است ؟
 
چون مانع رسیدن آب به ناخن است وضو باطل است

چرا در سجده سر به زمین می گذاریم؟

به خاک افتادن در مقابل بزرگان همیشه نشانگر تواضع وخشوع بوده ومی باشد واین بدان جهت است که بالاترین و گرامی ‏ترین اعضاى بدن؛ یعنى پیشانى بر خاک نهاده می ‏شود که نشانه خضوع براى خدا و خویشتن را ناچیز دیدن در برابر عظمت و جلال اوست.

آیا مسح روی جوراب نازک صحیح است ؟

خیر- مسح روی جوراب هر مقدارهم نازک باشد صحیح نیست
توضیح المسایل محشی امام خمینی   ج 1ص 201

آیا بهتر نیست نماز را فرادا بخوانیم تا لذت بیشترى ببریم؟
 
نماز یک عبادت تک منظوره نیست؛ بلکه هندسه آن چند ضلعى است و به یک هدف خاصى محدود نمی ‏شود.

اگر هدف نماز، تنها لذت ذکر و معرفت بود، این پیشنهاد کاملاً صحیح بود که با رفتن به کنج عزلت و گوشه نشینى و مراقبت فردى،

بیشتر می ‏توان آن حالات معنوى و عرفانى را تحصیل کرد؛ ولى نماز اسلام، نمازى است که داراى بعدى کاملاً اجتماعى است. به

همین جهت اصل در نماز، جماعت است و «ضمایر جمع» در سوره حمد، شاهد مدعاى ما است. پس بایستى با نماز در جامعه،

حرکت کرد و هنر این است که آدمى، به گونه‏اى باشد که در عین اشتغالات گوناگون، از ذکر خداوند غافل نگردد و همواره او را حاضر و

ناظر ببیند ودر حقیقت در همه احوال، مشغول به نماز باشد.

نماز اسلام، نماز ناهى از منکر و عمود برپایى خیمه دین است و چنین عبادتى، با گوشه‏گیرى تحقّق نم‏ی یابد.

به گفته یکى از بزرگان دانش، «نماز فرادا» همانند آن است که هر شخصى در اتاق خود، چراغى داشته باشد که اگر خاموش شود از

نور بى‏بهره خواهد بود؛ ولى «نماز جماعت»، همانند آن است که در کنار هم هر کدام، چراغى داشته باشیم که در صورت خاموش

شدن یک یا چند مورد از آن، نور از بین نمی‏رود و از نور دیگر بهره برده می ‏شود.

مگر ما در ابتدای صحبت با یکدیگر سلام نمی کنیم پس چرا «سلام» نماز در پایان آن قرار دارد، نه در آغاز آن؟

 سلام فقط براى شروع و آغاز دیدار نیست؛ بلکه در فرهنگ و لغت عرب، به معناى خداحافظى نیز می ‏باشد. آنان زمانى که از یکدیگر جدا می ‏شوند، می ‏گویند: «سلام علیکم».

درباره «سلام آخر» نماز گفته شده است: انسان در نماز، ارتباطى وثیق با خدا برقرار و با دیگران قطع رابطه می کند. اما در پایان نماز - که بازگشت از معراج است - با خلق خدا ارتباط پیدا می ‏کند و در این مرحله به مؤمنان و صالحان سلام و درود می فرستد.

نمازگزار با «تکبیرة الاحرام» وارد نماز می ‏شود و چیزهایى براى او حرام می ‏گردد.اما سلام نماز براى این است که نمازگزار با آن، از نماز خارج شود. نمازگزار از ابتداى نماز تا آخر، کم کم حضورش پیش خدا، ملائکه و پیامبران زیاد می ‏شود و «سلام» تحیت به پیامبران، مؤمنان و ملائکه‏اى است که حاضر شده‏اند.

سلام، سلامتى بنده از آتش به وسیله نمازى است که قبول شده و با نماز مقبول، سایر اعمال او هم پذیرفته می ‏شود. بنابراین پایان نماز جاى سلام، تحیت، سلامتى و شادمانى است؛نه ‏ابتدای ‏نماز.

کسى که نماز می ‏خواند ولى دیگران را اذیت می ‏کند بهتر است؛ یا کسى که نماز نمی ‏خواند اما به دیگران کمک می ‏کند؟

 برخى مقایسه ‏ها ذهن را دچار خطا می ‏کند. براى رفع چنین خطایى، باید مبناى مقایسه را اصلاح کرده، به آن صورت منطقى داد. مقایسه صحیح در این مورد آن است که بگوییم:

فردى که نماز مى‏خواند و مردم آزارى هم می ‏کند، بهتر است؛ یا کسى که نماز می ‏خواند و به کسى هم آزارى نمی ‏رساند.

یا آن که گفته شود: شخصى که نماز نمی ‏خواند و مردم آزارى نمی ‏کند، بهتر است؛ یا شخصى که نماز نمی ‏خواند و مردم آزارى می ‏کند.

پاسخ سؤالات یاد شده روشن است. در هر صورت در پاسخ مقایسه‏اى که در سؤال آمده می ‏توان گفت: دو طرف هر کدام داراى یک امتیاز مثبت و یک امتیاز منفى هستند؛ ولى نه آزار دادن مردم مربوط به نماز خواندن است و نه ترک آزار آنان ربطى به تارک الصلاة بودن دارد. از سوى دیگر هم آزار دادن مردم، داراى مراتب مختلف است و هم ترک نماز. آزار دادن از مراتب بسیار پایین شروع می ‏شود؛ مثلاً در روایات آمده است: «پایین‏ترین مرتبه ظلم آن است که سواره به پیاده بگوید: کنار برو». و مراتب بسیار بالاى آن مانند آدم‏کشى و...است.

ترک نماز نیز صورت‏هاى مختلف دارد. ممکن است گاهى به جهت سهل انگارى باشد و ممکن است گاهى به سبب انکار دین، خدا و احکام باشد. هر دو ترک نماز است؛ اما اولى موجب کفر نیست؛ ولى صورت دوم موجب کفر و خروج از دین است.

حال کدام مرتبه منظور است؟ بدیهى است که قضاوت کلى در این موارد منطقى نیست و هر کدام حکمى متفاوت از یکدیگر دارند.

چرا در شبانه روز پنج نوبت نماز می خوانیم ؟

پاسخ:در ابتدا ببینیم آیا ما می توانیم فلسفه احکام را درک کنیم یا نه؟ و آیا ما چنین حقی داریم که از فلسفه احکام الهی سوال کنیم یا نه؟

بحث از فلسفه احکام و قوانین و مقررات اسلامى، از مهمترین بحثهایى است که امروز با آن سروکار داریم و قسمت قابل توجهى از پرسشها و پاسخهاى ما را تشکیل مى‏دهد.

هرکس از خود می پرسد ما چرا باید نماز بخوانیم، به زیارت خانه خدا برویم، چرا رباخوارى در اسلام حرام است، تحریم خوردن گوشت خوک چه فلسفه‏اى دارد، جواز تعدد زوجات در اسلام براى چیست و علت تحریم ظروف طلا و نقره و مانند اینها چه می ‏باشد؟

ما چنین حقى را هم داریم و هم نداریم.

توضیح این که: مطالعه متون اسلامى - قرآن و احادیث پیامبر (ص) و ائمه (ع) و گفتگوهاى اصحاب و یاران آنها - نشان می ‏دهد که همواره بحث از فلسفه احکام در میان آنها رایج بوده است و باید هم چنین باشد؛ زیرا روش قرآن را یک روش استدلالى و منطقى آزاد می ‏دیدند و به خود حق می ‏دادند در مباحث مربوط به احکام نیز از این روش استفاده کرده و سؤال از فلسفه حکم کنند.

اصولا اسلام خدا را چنین معرفى می ‏کند: وجودى است بى نهایت از نظر علم و قدرت و بى نیاز از همه چیز و همه کس و همه کارهاى او روى حکمت خاصى است - چه بدانیم و چه ندانیم - عبث و لغو و لهو د رکار او راه ندارد و پیامبران را براى تعلیم و تربیت و دعوت به سوى حق و عدالت فرستاده است.

چنین معرفى از «خدا» ما را به سؤال از فلسفه احکام و اسرارى که طبعا در زندگى و سعادت و سرنوشت ما دارد تشویق می ‏کند.

اگر تصور کنیم روش قرآن تنهااستدلال در «اصول دین» و مسائل عقیدتى است نه «فروع دین» و «مسائل علمى» اشتباه کرده‏ایم.

زیرا مى‏بینیم قرآن مثلا پس از تشریع روزه ماه مبارک رمضان مى‏گوید: «لعلکم تتقون؛ تا شاید شما تقوا پیشه کنید» 1 و به این ترتیب فلسفه آن را پرهیز از گناه ذکر مى‏کند که در پرتو این ریاضت مخصوص اسلامى، تسلط بر نفس و هوسهاى سرکش حاصل مى‏گردد.

در مورد مسافران و بیماران که از حکم روزه مستثنا هستند، مى‏گوید: «یرید اللَّه بکم الیسر ولایرید بکم العسر؛ خداوند راحتى شما را مى‏خواهد، نه زحمت شما را.»2 و فلسفه آن را نفى عسر و حرج و مشقت ذکر مى‏کند.

در مورد تحریم قمار و شراب می ‏گوید: «انما یرید الشیطان ان یوقع بینکم العداوة و البغضاء فى الخمر و المیسر و یصدکم عن ذکر اللَّه و عن الصلوة فهل انتم منتهون؛ شیطان مى‏خواهد به وسیله شراب و قمار، در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد. آیا (با این زیان و فساد و با این نهى اکید) خوددارى خواهید کرد؟!» 3

در مورد خوددارى از نگاه به زنان بیگانه می ‏گوید: «ذلک ازکى لهم؛ این براى آنان پاکیزه‏تر است.» 4

در مورد عدم ورود مشرکان به مسجدالحرام می ‏گوید: «یا ایها الذین آمنوا انما المشرکون نجس فلا یقربوا المسجد الحرام بعد عامهم هذا؛ اى کسانى که ایمان آورده‏اید! مشرکان ناپاکند؛ پس نباید بعد از امسال، نزدیک مسجدالحرام شوند!» 5

در مورد «فى‏ء» (قسمتى از اموال بیت المال) و علت اختصاص آن به بیت المال و صرف آن در مصارف مورد نیاز عمومى، می ‏فرماید: «کى لایکون دولة بنى الاغنیاء منکم؛ تا (این اموال عظیم) در میان ثروتمندان شما دست به دست نگردد.» 6 و موارد زیاد دیگرى که ذکر آنها به طول می ‏انجامد.

در احادیث پیامبر (ص) و ائمه هدى (ع) نیز موارد بسیار زیادى دیده می ‏شود که پیشوایان اسلام بدواً یا پس از پرسش مردم، به ذکر اسرار و فلسفه احکام پرداخته‏اند و کتاب معروف علل الشرایع تالیف محدث بزرگوار مرحوم شیخ صدوق - همان طورى که از نامش پیداست - مجموعه‏اى از این گونه اخبار و مانند آن مى‏باشد.

بنابراین، هنگامى که می ‏بینیم قرآن مجید و پیشوایان اسلام در موارد زیادى به بیان فلسفه و اسرار احکام مى‏پردازند، دلیل بر این است که چنین حقى را به ما داده‏اند که در این باره به بحث بپردازیم، در غیر این صورت می ‏بایست مردم را صریحا از غور و بررسى و دقت در این قسمت ممنوع سازند.

تا اینجا نتیجه مى‏گیریم طرز برداشت اسلام از مسائل دینى بطور کلى، و گشودن باب استدلال در همه آنها، و هم دریافت و روش مسلمانان و یاران پیغمبر و ائمه (ع) در خصوص اسرار احکام، چنین حقى را براى ما محفوظ داشته است.

از یک سو اگر تصور شود ذکر فلسفه احکام ممکن است از اهمیت و قاطعیت و عمومیت آنها بکاهد اشتباه است؛ بلکه به عکس با اشباع کردن عقل و روح انسان، احکام را داخل در زندگى او و جزء ضروریات و نیازمندیهاى وى مى‏سازد که نه تنها به عنوان تعبد خشک، بلکه به عنوان یک واقعیت شناخته شده از آن استقبال خواهد کرد.

از سوى دیگر می ‏دانیم معلومات ما،هر قدر هم با گذشت زمان پیش برود باز هم محدود است، ما همه چیز را نمی ‏دانیم، اگر می ‏دانستیم لازم بود قافله علم و دانش بشر فورا متوقف گردد؛ زیرا به پایان راه رسیده بود و این نادانیهاى ماست که دانشمندان بشر را به تلاش و کوشش دائمى براى یافتن «نایافته‏ها» و کشف «مجهولات» وا مى‏دارد.

بلکه آنچه می ‏دانیم در برابر آنچه نمی‏دانیم، قطره‏اى در برابر دریا و یا سطرى از کتابى بسیار عظیم و بزرگ است.

حتى در میان مجهولات ما چیزهاى بسیارى است که اگر هم معلم و استادى براى شرح آن از جهانى مافوق جهان ما بیاورند، باز ما استعداد درک آن را نداریم؛ همان طور که بسیارى از مسائل علمى امروز اگر براى انسانهاى هزار سال پیش شرح داده مى‏شد اصلا قدرت درک آن را نداشتند، تا چه رسد که بخواهند با پاى عقل و فکر خود به سوى آن بروند.

این را نیز می‏دانیم که احکام و دستورات آسمانى از علم بى پایان خداوند سرچشمه می ‏گیرد، از مبدئى که همه حقایق هستى پیش او روشن است و گذشته و آینده و غیب و شهود براى او مفهومى ندارد، بلکه از همه چیز بطور یکسان آگاه است.

آیا با توجه به این حقایق می ‏توانیم انتظار داشته باشیم که فلسفه همه احکام را درک کنیم؟ اگر چنین بود چه نیازى به پیامبران براى تشریع احکام داشتیم؟ خودمان می ‏نشستیم و آنچه صلاح و مصلحت بود تصویب مى‏کردیم و این همه در سنگلاخهاى زندگى سرگردان نمی ‏شدیم! وانگهى مگر ما همه اسرار آفرینش و تمامى موجودات جهان و قوانینى که بر آنها حکومت مى‏کند و فلسفه وجودى هر یک را می‏دانیم؟

احکام تشریعى هم جدا از حقایق آفرینش و تکوین نیست، اطلاعات ما در هر دو قسمت محدود است.

از مجموع این بحث چنین نتیجه می ‏گیریم که:

ما تنها به اندازه اطلاعات و به میزان معلومات بشرى در هر عصر و زمان می ‏توانیم فلسفه و اسرار احکام الهى را دریابیم، نه همه آنها و اصولا با عمق و وسعت آن دستورات و محدودیت علم ما، نباید غیر از این انتظار داشته باشیم.

مفهوم این سخن این است که هرگز نمی ‏توانیم اطاعت از این دستورات و احکام را مشروط به درک و فهم فلسفه آنها کنیم، زیرا در این صورت ادعاى علم نامحدود براى خود کرده‏ایم و دانش خود را در سطح دانش پروردگار آورده‏ایم و این با هیچ منطقى سازگار نیست.

کوتاه سخن این که: بحث از فلسفه و اسرار احکام و حق ورود در این بحث مطلبى است و اطاعت از آن‏ها مطلبى دیگر و هیچ گاه دومى مشروط به اولى نبوده و نیست.

ما درباره فلسفه احکام الهى بحث می کنیم تا به ارزش و اهمیت و آثار مختلف آنها آشناتر شویم، نه براى این که ببینیم آیا باید به آنها عمل کرد یا نه؟

این مساله درست به این می ‏ماند که از طبیب حاذق معالج خود توضیحاتى درباره فواید داروهایى که براى ما تجویز کرده و چگونگى تاثیر آنها بخواهیم تا آگاهى و علاقه بیشترى به آن پیدا کنیم، نه این که به کار بستن دستورات وى مشروط به توضیحات قانع کننده او باشد، زیرا در این صورت باید خود ما هم طبیب باشیم.

تاکید این نکته لازم است که منظور از بحث و بررسى درباره اسرار احکام این نیست که آسمان و ریسمان را به هم ببافیم و براى احکام و دستورات عالى مذهبى با یک مشت تخیلات و حدس و گمان، فلسفه هایى سر هم کنیم و مثلا نماز را یک نوع ورزش سوئدى و اذان را وسیله‏اى براى تقویت تارهاى صوتى و روزه را منحصرا رژیمى براى لاغر شدن و حج را وسیله‏اى براى کمک مالى به بادیه نشینیان عرب و رکوع و سجود را دستورى براى بهداشت ستون فقرات و پیشگیرى از بیمارى سیاتیک بدانیم!

نه، منظور هرگز این نیست؛ زیرا این فلسفه بافیهاى مضحک نه تنها کسى را به دستورات علاقه‏مند نمی ‏سازد، بلکه وسیله خوبى براى از بین بردن ارزش و بى اعتبار جلوه دادن آنها خواهد بود.7

اما در مورد پرسش شما در پاسخ میتوان گفت: انسان برای رسیدن به کمال و خوشبختی آفریده شده است و سرلوحه سعادت او توحید و یاد خدا است و در بین عبادات نماز بیش از همه انسان را به خدا متوجه میکند و وی را به یاد خدا میاندازد.

اصولاً از منظر قرآن کریم نماز را به خاطر ذکر و یاد خدا باید خواند: "أقم الصلوة لذکری؛ نماز را برای یاد من به پا دار".8 از سوی دیگر کارهای روزانه و مشغله‏های مداوم و وسوسه‏ های شیطان و خواهش‏های نفسانی، آدمی را از یاد خدا غافل میکند. برای زدودن غفلت‏های مداوم خدای مهربان نمازهای شبانه روز را در وقت‏های مختلف واجب گردانید. نماز در پنج نوبت هم گناهان را میشوید و هم حال غفلت را به حال ذکر و یاد خدا مبدّل میکند و انسان‏ها را در زمان‏های مختلف به یاد خداوند میاندازد و دل رامتوجّه او میکند.

امیر مؤمنان(ع) همواره یارانش را به نماز توصیه کرده و میفرمود: "زیاد به نماز توجه کنید و فراوان نماز بخوانید. نماز گناهان را همچون برگهای پاییز میریزد و غلّ و زنجیرهای معاصی را از گردن‏ها میگشاید".

پیامبر(ص) نماز را به چشمه آب گرمی که بر در خانه کسی باشد و شبانه روز پنج بار خود را در آن شستشو دهد، تشبیه کرده است که بدون تردید چرک و آلودگی در بدن چنین کسی باقی نخواهد ماند.9

در حدیثی از پیامبر(ص) علت این که چرا نمازهای واجب در پنج نوبت خوانده میشود آمده: یک یهودی خدمت رسول خدا(ص) رسید و ضمن سؤالاتی پرسید: چرا نمازهای شبانه روز در پنج وقت واجب شده است، حضرت جواب داد: "موقع ظهر همه چیز خدا را حمد و تسبیح میکند و خدا به من درود میفرستد، و آن ساعتی است که خدا نماز را بر من و امّتم واجب فرموده نیز آن ساعتی است که در قیامت جهنم را میآورند و هر کس در آن ساعت (ظهر) در حال رکوع یا سجود و یا قیام باشد، خداوند بدنش را بر آتش حرام میکند. وقت ناز عصر آن ساعتی است که حضرت آدم(ع) از درخت (درختی که از خوردنش نهی شده بود) خورد و بدین جهت از بهشت خارج شد. از این رو خداوند بر ذریه او تا روز قیامت، نماز عصر را واجب فرمود.

اما نماز آن وقتی است که خداوند توبه آدم را قبول کرد و آدم(ع) سه رکعت نماز خواند. یک رکعت برای خطای خود و یک رکعت برای خطای حوا و یک رکعت برای توبه‏اش، و خداوند این سه رکعت را در این وقت واجب کرد. دعا در این وقت مستجاب میشود. اما نماز عشا چون برای قبر و روز قیامت تاریکی هست، نماز عشا در این وقت واجب شد تا موجب نورانیّت قبر و پل صراط گردد. اما نماز صبح در این وقت واجب شد تا امتم سجده بر خدا کنند، قبل از آن که کافر (آفتاب پرست) بر آن (آفتاب) سجده کند. نماز صبح نمازی است که ملائکه‏های مأمور شب و فرشتگان مأمور روز گواه بر آنند".10البته این روایات میتواند تنها بخشی از اسرار و حکمت‏های نماز و اوقات پنج گانه باشد که برای ما بیان شده است.

پی ‏نوشت‏ها

1. سوره بقره، آیه 9.

2. سوره بقره، آیه 185.

3. سوره مائده، آیه 91.

4. سوره نور، آیه 30.

5. سوره توبه، آیه 28.

6 سوره حشر، آیه 7.

7. پاسخ به پرسشهاى مذهبى - نویسندگان: آیات عظام ناصر مکارم شیرازى و جعفر سبحانى

8. طه (20) آیه 14.

9. نهج البلاغه (فیض الاسلام) ص 634، خطبه 190.

10. علل الشرایع، ج 2، ص 33، باب 36، حدیث 1.
  • علی اصغر کشاورز

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
"قنوت" در ستاد ساماندهی محتوای فضای مجازی ثبت گردیده است.