قنوت

مرکز توزیع و نشر محتوای نماز

قنوت

مرکز توزیع و نشر محتوای نماز

قنوت

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج

حدیث هفته:
الصَّلاهُ تَسوَدُّ وَجه الشَّیطان
نماز چهره شیطان را سیاه می کند.

نهج الفصاحه، ص ۳۹۶

صلوات

آخرین نظرات
  • ۳۰ فروردين ۹۷، ۱۱:۰۳ - گرافیست ارشد
    سپاسس
نویسندگان

نقش نماز در خانواده بخش یک

چهارشنبه, ۱ آذر ۱۳۹۶، ۰۸:۲۰ ق.ظ

معنا دادن به زندگانی


ویکتور فرانکل
کخود بنیانگذار مکتب سوم درمانی دین و مکتب معنا درمانی است، در کتاب خود که آن را «انسان در جستجوی معنا» نامیده است، بر این باور است که انسان آنگاه از سلامت روانی برخودار است و آنگاه آرامش را لمس می‌کند که در زندگانی خود احساس معنا کند و او در وهله نخست عشق را عامل ایجاد چنین معنایی می‌داند که عشق به یک آرمان و عشق به دیگری مورد نظر اوست و او خود می‌نویسد که یکبار یک عالم یهودی که معنای زندگانی را از دست داده بود، نزدم آمد و من با ایمانی که در وجودش بود زندگی او را معنی دار ساختم. او به درمانگرها توصیه می‌کند که در موقع درمان بیماران روانی تلاش کنید که زندگی آن‌ها را معنی‌دار نمایید. زیرا بیمار روانی کسی است که معنای زندگی را از دست داده است. عبادت و نماز نیز می‌تواند زندگی آدمی را معنا بخشد و برای آدمی حیاتی طیب را فراهم آورد که مالامال از معناست. و قرآن می‌فرماید: «من عمل صالحا من ذکر او انثی و هو مؤمن فلنحیینه حیاة طیّبة؛
[۲۱] هر کسی اعم از زن و مرد عمل صالح انجام دهد او را به حیاتی پاک و طیب زنده می‌گردانیم.»
برترین عشق نیز عشق به خالق است و نزدیکترین حالت آدمی هنگامی است که سر به سجده می‌نهد. در اینجاست که می‌توان به یکی ار رازهای طولانی بودن سجده‌های امام زین العابدین (علیه‌السّلام) پی برد و سخنان پر حلاوت عشق را خوش و زیبا تفسیر نمود و گفت: از صدای سخن عشق ندیدم خوشتر یادگاری که در این گنبد دوار بماند

ه

← شکر خلق و خالق


پس نماز که برترین جلوه‌های عشق را به نمایش می‌گذارد، می‌تواند در خانواده، زوجین را به یکدیگر علاقه‌مند و عطوف نماید و آنان که عاشق خدایند، جلوه‌های دیگر خالق را نیز دوست می‌دارند و به همسر و فرزندان خویش به عنوان نشانه‌های خالق می‌نگرند و در میان آن‌ها عشق و علاقه فراوان است و به تعبیر قرآن «رحماء بینهم؛ [۲۲] در میان خود مهربانند» را مد نظر قرار می‌دهند و چون به شکرگزاری معبود می‌پردازند، نمی‌توانند نسبت به مخلوق خدا شاکر نباشند. چرا که «من لم یشکر المخلوق، لم یشکر الخالق؛ [۲۳] » در خانه‌ای که تشکر و سپاسگذاری از یکدیگر وجود داشته باشد دلسردی‌ها و ناپایداری‌ها ره نمی‌یابد و این ابراز عشق و علاقه و سپاس و تشکر احساس تعلق به جمع خانواده را پدید می‌آورد، که یکی دیگر از نیازهای اساسی روانی است که با تامین آن تعادل و بهداشت روانی فرد تحقق می‌یابد. نماز اگر چه به معنای بندگی در برابر خالق است اما دل آدمی را رقت می‌بخشد و او را به سوی محبت به مخلوق سمت و سو می‌دهد و جمعی صمیمی را در محیط خانه پدید می‌آورد، چرا که اگر مسلمان از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) الهام نگیرد و رقیق‌القلب نباشد، اعضای خانواده و دیگران از گرد او پراکنده می‌شوند و قرآن خطاب به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌فرماید: که «لو کنت فظّا غلیظ القلب لا نفضّوا من حولک؛ [۲۴] ‌ای پیامبر هر آینه اگر تو سخت دل بودی مردم از گرد تو می‌پراکندند».
وجود دل‌های پر محبت و با صفا کانون خانواده را گرم و روابط عاطفی را در آن مستحکم می‌سازد و آدمی در برخورد با افراد صمیمی و مهربان کمتر احساس آزردگی و سرخوردگی می‌کند و خود را در محیطی آرام و سرشار از روابط گرم می‌یابد زیرا عبادت و نماز به زندگی او معنا داده و آرامش بخشیده است.

کاهش فشارهای روانی



نماز موجب کاهش استرس‌ها می‌گردد و فشارهای روحی را کم می‌کند. زیرا آنگاه که آدمی در برابر خالق متعال می‌ایستد و لب به نماز و دعا می‌گشاید و او را رحمن و رحیم خطاب می‌کند، امید به رافت و رحمت در دلش موج می‌زند و آن‌گاه که اشک ندامت از چشمانش جاری می‌شود، و دردهای خویش را با خدا باز می‌گوید، پالایش روانی انجام می‌شود و انسان خود را سبک‌تر از قبل می‌یابد چون به بندگی خدا تن می‌دهد و با تاکید می‌گوید: «ایّاک نعبد و ایّاک نستعین؛
[۲۵] فقط تو را عبادت می‌کنیم و فقط از تو یاری می‌جوییم».
شانه را خالی از فشار بار بندگی غیر می‌کند. زیرا کمترین استرس و فشاری مانند استرس ناشی از بندگی غیر خدا آدمی را می‌آزارد و لذا آنگاه که شهادت می‌دهد که خدایی غیر از خدای یکتا نیست «اشهد ان لا اله الاّ اللّه» احساس آرامش می‌کند. پس در نماز اذکاری وجود دارد که بیان آن‌ها و بازگو کردن آن کلمات ارزشمند که آدمی بر نفس خود تلقین می‌کند به او آرامش می‌بخشد و بهداشت روانی او را تامین می‌نماید و افراد فاقد استرس‌های روانی، در خانواده و در برخورد با دیگران فشار و دشواری کمتری را متوجه آنان می‌سازد و خانواده نیز از فضایی آرام و کم استرس برخوردار می‌گردد.

← درمان و یا کاهش افسردگی


آن کس که خوب و نیکو نماز می‌گزارد، کمتر دچار افسردگی می‌شود. فردی که به افسردگی مبتلا شده است نیز می‌تواند با استعانت از نماز، میزان افسردگی خود را کاهش دهد. بیان چنین اثری برای نماز به معنای آن نیست که افراد افسرده جهت درمان نیازی به روان‌شناس و یا روان پزشک ندارند، بلکه در حین بهره گرفتن از روش‌های روان درمانی از نماز و عبادت نیز می‌توانند برای کاهش و یا درمان افسردگی خود بهره بگیرند. پژوهش‌های انجام شده نیز حکایت از صحت این ادعا دارد. اریک فروم در کتاب روانکاوی و دین می‌نویسد: نیاز دینی نیاز به یک الگوی جهت‌گیری و مرجعی برای اعتقاد و ایمان است‌ و هیچ کس را نمی‌توان یافت که فاقد این نیاز باشد و تجلی این نیاز را در حین انجام نماز به خوبی می‌توان دید. تامین چنین نیاز راه یافتن به سلامت را زمینه سازی می‌کند و یافته‌های محققین نیز مؤید این مدعاست. چنان که پژوهش‌گران که در سال‌های اخیر در جوامع اسلامی مثل ایران و مالزی دست به تجربه تازه‌ای در اتخاذ شیوه روان درمانی برای بیماران مسلمان مبتلا به مشکلاتی نطیر اضطراب، افسردگی و داغدیدگی زده‌اند، مطالعات تجربی نشان داده‌اند که با به کارگیری روان درمانی مثل استفاده از آموزش‌های قرآنی و احادیث و ترغیب به نماز و دعا و ذکر به عنوان یک نوع مراقبه و بحث درباره موضوعات مذهبی بیماران به بهبود بیشتر و درمان سریع‌تری نسبت به گروه مشابه‌شان که درمان‌های غیر مذهبی دریافت داشته‌اند، دست می‌یابند (اظهر ۱۹۹۵ و ارمه و ذاراپ ۱۹۹۴ و ابهری ۱۳۷۵).
آدمی به هنگام اقامه نماز در برابر خالق می‌ایستد و با خدای خویش غم دل باز می‌گوید: مثلا در حین قنوت می‌گوید: «اللّهم اغفر لی الذّنوب التی تحبس الدّعاء؛
[۲۶] خداوندا، آن گناهانم را که باعث حبس دعا شده‌اند ببخش» و یا می‌گوید: «الّلهمّ اغفر لی الذّنوب الّتی تنزل البلاء؛ [۲۷] خداوندا، آن گناهانی از مرا ببخش که موجب نزول بلا شده‌اند».
بیان این خواسته‌ها و نیازها و باز گفتن رازها و طلب مغفرت همگی موجبات کاهش غم می‌شود و آدمی به هنگام بیان غم‌ها احساس می‌کند که سبک می‌شود و امری تحقق می‌یابد که روان شناسان به آن پالایش روانی می‌گویند و این حالت موجب کاهش افسردگی فرد می‌شود و اگر آدمی پیوسته با خدای خویش راز و نیاز کند و غم دل باز گوید، هرگز مبتلا به افسردگی نمی‌شود، چنان که احوال اولیای الهی چنین است و خدا در وصف آنان می‌فرماید: «الا انّ اولیاء اللّه لا خوف علیهم و لا هم یحزنون؛ [۲۸]به درستی که اولیای الهی نه می‌ترسند و نه محزون می‌شوند». یعنی در آنان حزن و افسردگی راه ندارد و اگر کسانی افسرده و حزین هستند، راز آن را باید در فاصله‌ای بیابند که از اولیای الهی دارند و به تعبیر دیگر فاصله‌ی بیشتری از خدا دارند و گفته‌اند: دوست نزدیکتر از من به من است وین عجب‌تر که من از وی دورم
پس در خانه‌ای که همه نمازگزار هستند و همه غم‌های خویش را با خدا باز می‌گویند، همه از افسردگی به دور هستند و از سلامت روانی برخوردارند.
در این نوشتار تلاش نمودیم که برخی از خواص نماز در تحقق آرامش روانی را به اختصار بیان نماییم. اما خواص فراوان دیگری نیز در نماز دیده می‌شود که در بحث تفصیلی دیگر می‌توان از آن‌ها سخن به میان آورد.

ادامه در بخش دوم
  • علی اصغر کشاورز

نظرات  (۱)

  • عباس اسلامی
  • سلام
    خیلی علیه .
    مرسی
    پاسخ:
    سلام
    مچکریم

    ارسال نظر

    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی
    "قنوت" در ستاد ساماندهی محتوای فضای مجازی ثبت گردیده است.